Normallik Testi
Anderson-Darling testiyle verilerinin normal dağılıp dağılmadığını kontrol eder; birden çok sütunu aynı anda analiz edip olasılık grafiği çizer.
Araç tam ekranda açılır.▶ Aracı açÜcretsiz · kurulum yok · girdiğin veriler bilgisayarından çıkmaz.
Kullanım kılavuzu
İstatistik araçlarının büyük kısmı (t-testi, ANOVA, Cp/Cpk, kontrol kartları) verinin normal dağıldığını varsayar. Bu varsayım tutmazsa sonuçlar yanıltıcı olur. Bu araç verilerini Anderson-Darling testiyle sınar, histogram ve olasılık grafiği çizer ve birden fazla sütunu tek seferde analiz edip özet tabloda karşılaştırır.
Ne zaman kullanılır?
- Yeterlilik analizi (Cp/Cpk) yapmadan önce, verinin buna uygun olup olmadığını görmek için
- t-testi veya ANOVA öncesinde varsayımları kontrol etmek için
- Bir ölçüm serisinde “tuhaf” bir şey olup olmadığını (iki tepeli dağılım, uç değerler, kesilmiş veri) hızlıca görmek için
- Birden fazla makinenin ya da vardiyanın verisini yan yana karşılaştırmak için
Nasıl kullanılır?
- Veri Girişi sekmesinde iki yoldan birini seç:
- Dosya Yükle: Excel (.xlsx) veya CSV dosyanı sürükle bırak. Her sütun ayrı bir veri seti olarak okunur.
- Tablo (Manuel): Değerleri elle yaz ya da Excel’den yapıştır. + Satır ve + Sütun ile tabloyu büyüt.
- Verileri Onayla ve Analize Geç’e bas.
- Analiz Edilecek Sütunlar listesinden istediklerini seç (ya da Tümünü Seç) ve Analiz Et’e bas.
- Çoklu Analiz Özeti tablosunda her sütunun N, ortalama, standart sapma, A-D değeri, p-değeri ve sonucu görünür. Bir satıra tıklayınca o sütunun histogramı ve Q-Q grafiği açılır.
- Özeti Sonuçları İndir (CSV) ile kaydet.
Denemek için Nasıl Yorumlanır? sekmesindeki Örnek Veriyi Tabloya Yükle düğmesi hazır bir boy-kilo veri seti yükler.
Sonuçları nasıl okursun?
Araç Anderson-Darling (A²) istatistiğini hesaplar ve küçük örneklemler için düzeltir:
A²* = A² × (1 + 0,75/n + 2,25/n²)Karar p-değerine göre verilir:
| p-değeri | Sonuç | Ne yapmalı? |
|---|---|---|
| ≥ 0,05 | Normal | Normal varsayan analizlere devam edebilirsin |
| < 0,05 | Normal değil | Grafiklere bak, nedenini araştır |
Grafikler sayıdan daha fazlasını anlatır:
- Histogram: Çubuklar çan eğrisinin altında simetrik bir tepe oluşturuyorsa iyi işaret. İki tepe varsa veride iki farklı süreç (iki makine, iki kalıp, iki vardiya) karışmış olabilir.
- Q-Q grafiği: Noktalar kesik çizgi üzerinde dizilmeli. Uçlarda kıvrılma çarpıklık ya da uç değer demektir.
Dikkat edilmesi gerekenler
- Normal değil çıkması her zaman kötü değildir. Bazı karakteristikler doğası gereği normal dağılmaz (düzlemsellik, salgılık gibi sıfıra yaslanan ölçüler). Önemli olan bunu bilip uygun yöntemi seçmektir.
- Örneklem büyüklüğü. 10’dan az veriyle test hemen her şeye “normal” der; binlerce veriyle de en küçük sapmayı yakalar. 30–100 arası en sağlıklı aralıktır.
- Yuvarlanmış veri. Ölçüm cihazının çözünürlüğü kaba ise (aynı değer çok tekrar ediyorsa) test haksız yere “normal değil” diyebilir.
- Veriler kaydedilmez. Sayfayı kapatınca tablo sıfırlanır; sonuçları CSV olarak indir.
